تبلیغات
مشاهیر و شخصیتهای بزرگ - هراكلیت
مشاهیر و شخصیتهای بزرگ
هراكلیت

هراکلیتوس ‏که در متن‌های فارسی هرقلیتوس و هراکلیت نیز خوانده شده، از فیلسوفان دوره پیش از سقراط است. درباره تاریخ تولد و مرگش اختلاف نظر وجود دارد. دانشنامه های چپ و سوسیالیست آنرا بین سالهای 483-544 پیش از میلاد و دایره المعارف های لیبرال درغرب، آنرا بین سالهای 480-550 قبل از میلاد میدانند.

وی در افه سوس، یکی از شهرهای آسیای صغیر در یونان باستان، متولد شد. شهر افه سوس كه دومین شهر بزرگ یونان بود، نزدیك میلتوس قرار داشت و در حال حاضر، در ترکیه کنونی است. افه سوس در آن زمان یكی از شهرهای مهم عصرباستان با عجایب هفتگانه معماری و ساختمانی بود. هراكلیت از نظر طبقاتی ، یك اشراف زاده و یا شاهزاده خلع ید شده بود. شهر محل تولد او یكی از مستعمره های یونان در غرب آسیای صغیر و مدتی پایتخت آسیا ، یكی از ایالتهای رومی بود.
پدرش، بلوزون یا بلیزون، از نوادگان آندروكلس، مؤسس «مهاجرنشین» محل اقامت خودشان بود كه او هم فرزند كودروس حاكم خودكامه آتن بود. به سبب چنین اصل و نسبی، خانواده‌اش همیشه به اسم و رسم شاهانه خود، به عبارت دیگر بالاترین شغل شریف شهر تفاخر می‌كردند. هراكلیت به عنوان فرزند ارشد خانواده قانوناً باید شخص اول شهر می‌شد، اما وقتی نوبت به او رسید، ترجیح داد كه به سود برادرش كناره‌گیری كند. او همنوعان خود و به ویژه بی‌خبران و خرافاتی ها را كلاً خوار می‌شمرد.
هراكلیت یكی از اولین روشنگران فرهنگ غرب است. با توجه به آثار محدودی كه از او به ما رسیده، می توان گفت كه او فیلسوفی پویا بود و نه ایستا. هراكلیت یكی از اولین فیلسوفان خردگرای یونان پیش از سقراط است. چون او برای یافتن جواب و حل مسایل جهان به طبیعت توجه می كرد، او را یكی از فیلسوفان طبیعی می دانند. منتقدین چپ، هراكلیت را فیلسوفی ماتریالیست و یكی از دیالكتیسین های مشهور عصر باستان به شمار می آورند.
هراكلیتوس از معروفترین فیلسوفان پیش از سقراطی است كه بسیاری از فلاسفه بزرگ غرب مانند افلاطون، هگل، نیچه، هایدگر و لنین ، فلسفه او را مورد توجه قرار داده اند.
هراکلیتوس تفاوتی عمده با سه فیلسوف طبیعی میلتوسی داشت. او برخلاف سه فیلسوف قبلی كه بدنبال ماده اولیه طیبعت می گشتند، تلاش خود را روی آهنگ تغییرات طبیعت و چگونگی این تغییرات متمركز كرده بود. او تغییر دایمی، جریان داشتن و سیال بودن را سرشت و خصلت اصلی طبیعت می دانست. شاید به خاطر همین توجه به تغییرات باشد كه او آتش را به عنوان اصل و مبدا مطرح می كند. البته باید توجه داشت كه نقش آتش برای هراكلیتوس، مانند نقش آب برای طالس، یا هوا برای آناكسیمنس نیست و آتش برای او بیشتر جنبه سمبولیك دارد.
در یك رودخانه دو بار نمی توان شنا كرد. جنگ، پدر همه چیزها است. این دو، مشهورترین جملات فیلسوفی بنام هراكلیت در بیش از دو هزار سال پیش هستند. جنگ را امروزه به شكلهای بحث، جدل، مبارزه و غیره ترجمه می كنند. براساس روایتی مشكوك، هراكلیت، یكی از اولین فیلسوفان یونان باستان، با داریوش پادشاه ایرانی، به صورت مكاتبه ای رابطه داشت. او همچون زردشت احترام خاصی برای عنصر آتش در پروسه تشكیل جهان و طبیعت قایل بود.
به نظر هراكلیت، جهان آفریده خدایان و یا انسان نیست، بلكه تضاد و مبارزه اضداد باعث؛ حركت، زندگی، تغییر و تحول آن می شود. او بیش از 2000 سال، علم و فلسفه غرب را تحت تاثیر نظرات خود قرارداده است. هراكلیت تحت تاثیر فلسفه متحرك و پویای شرق قرار داشت. ماركس،انگلس و لنین با احترام از اهمیت او برای اندیشه بشری یاد كردند. سقراط می گفت، یك غواص دلی لازم است تا انسان كنجكاو بتواند جملات او را بفهمد. هگل، هراكلیت را روشنگری عمیق نامید كه باعث تكامل آغازین و رشد كودكی علم فلسفه شد. نیچه بیان می دارد كه آثار و نظریات هراكلیت هیچگاه كهنه نخواهند شد. به نظر مورخین سیر اندیشه بشر، افلاطون، هگل، ماركس، نیچه و فیلسوفان كلبی تحت تاثیر نظریات هراكلیت قرار گرفته اند. گرچه قانون تضاد هراكلیت تاثیر مهمی روی هم عصران خود گذاشت، ولی بارها مورد سوء تفاهم نیز قرار گرفت و به غلط تفسیر شد. داروینیستها سعی نمودند با تكیه بر آموزش تئوری مبارزه اضداد، پایه تئوریكی برای نظریات خود، از جمله تئوری تكامل و تنازع بقا، بیابند. هراكلیت خود نیز از موضعی غیردمكراتیك به انتقاد از برخی از نظریات روشنفكران زمان خود مانند  دمكریت، فیثاغورث، هومر و هزوید پرداخت.
طبق نظر طبیعی قانون تضاد وحركت هراكلیت، عملی كردن دمكراسی وعدالت در درازمدت در یك جامعه غیرممكن است. او به دلیل اعتراض به هرج و مرجهای دمكراسی نورس زمان خود، به كوه زد و در غاری زندگی نمود و براثر استفاده ناشیانه از گیاهان ناشناخته ، در سن 60سالگی در تنهایی وسكوت كوه و دره درگذشت. هراكلیت در اواخرعمرچنان سرخورده شده بود كه میگفت بجای شركت در مسایل اجتماعی و دمكراسی، بهتر است فیلسوفان در جای خلوتی به قاب بازی با نوجوانان بپردازد.
اوعامل آفرینش دنیا را «عقل جهان» نامید. لوگوس (Logos)، واژه مورد استفاده او، هزاران سال است كه به شكلهای مختلف ترجمه و تفسیر می شود، گرچه درزبان یونانی معنی خرد می دهد. هراكلیت بجای خدا، از عقل مطلق نام می برد. خدای او با خدایان اسطوره ای مرسوم آن زمان فرق دارد. به نظر او قانون نظم جهان، همان خرد كل است كه گاهی نیز به معنی آتش و انرژی و حركت اولیه معرفی می گردد. به نظر هراكلیت، دنیا ابدی است و با كمك عقل جهان می چرخد.غیر مادی دانستن خرد جهانی باعث شد كه افلاطون و فیلسوفان هلنی آنرا تصوری از خدای امروزی بدانند كه بعدها درمذهب مسیحیت مورد استفاده یا سوء استفاده روحانیت قرارگرفت. هراكلیت روح و پرواز آن پس از مرگ را نیز قبول نداشت. به عقیده او با هجوم مرگ، روح تبدیل به بخشی از عقل جهان می گردد.
او از جمله وظایف فلسفه را، بیداركردن انسانهای به خواب رفته و افشا نمودن اشتباهات قوای حسی انسان، در ضمن شناخت می دانست. هراكلیت می گفت برای شناخت، باید بجای استفاده از تجربیات قوای حسی فیلسوفان طبیعت گرا، تفكر و خرد را بكار برد. بنظر او چون علوم تجربی قادر به درك راز طبیعت نیستند، فلسفه باید با كمك عقل و خرد، منطق و دیالكتیك، آن را كشف نماید. هراكلیت به خاطر استفاده از جملات و كلمات سمبلیك و استعاره ای، به فیلسوف مرموز و تاریك معروف شد. به همین دلیل، مخالفین هراكلیت ماتریالیست بودن او را نفی می كنند. مشهورترین اثر او «درباره طبیعت» نام دارد كه شامل جملات قصار، قطعات كوتاه فلسفی و واژه های دوپهلو است. او می گفت، معلومات عمومی داشتن، دلیل حكمت و دانایی و فیلسوف بودن نیست. هراكلیت در آثارش به موضوعات و مقوله هایی مانند اخلاق، سیاست، الهیات، عقل، ستاره شناسی، لغت شناسی و غیره نیز پرداخته است.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

پنجشنبه 29 مهر 1389 :: نویسنده : سعید ناصری
دوشنبه 27 شهریور 1396 04:35 ق.ظ
I am regular visitor, how are you everybody? This article
posted at this website is actually good.
شنبه 14 مرداد 1396 08:12 ب.ظ
My brother recommended I might like this website. He was totally right.
This post truly made my day. You can not imagine just how much time I had spent for this information! Thanks!
پنجشنبه 24 فروردین 1396 08:27 ب.ظ
I'm really impressed with your writing skills and also with the layout on your weblog.
Is this a paid theme or did you customize it yourself? Either way keep up the excellent
quality writing, it is rare to see a nice blog like
this one these days.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : سعید ناصری
نویسندگان
نظرسنجی
این وبلاگ تا چه حد مورد استفاده شما قرار گرفته است؟








آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی